AI TRONG HỌC TẬP: CÔNG CỤ ĐẮC LỰC HAY TÁC NHÂN ĐỐI CHỌI CỦA SÁNG TẠO?

Một cú nhấp chuột, chưa đầy 5 giây để có mọi thông tin về thứ bạn cần. Có thể sự nhanh nhẹn này sẽ giúp ích rất nhiều, làm cho bạn khỏe hơn rất nhiều trong việc suy nghĩ quá nhiều về một vấn đề gì đó hay một bài tập gì đó khó xử lý. Liệu chúng ta đang dùng AI để nâng tầm bản thân, hay đang để nó “nuốt chửng” tư duy cá nhân như một dao hai lưỡi ?

Trong thời đại hiện đại số hiện nay “AI” không còn còn là một khái niệm xa lạ gì nữa. AI nó hiện diện ở mọi nơi từ những vật dụng trong nhà đến các công cụ học tập,… Đặc biệt đối các lứa học sinh, sinh viên “AI” còn là một công cụ đắc lực cho việc học hằng ngày. Với khối lượng bài tập lớn, từ viết kịch bản, lập kế hoạch marketing đến phân tích dữ liệu, AI trở thành “cứu cánh” giúp tiết kiệm thời gian đáng kể.

Thế nhưng, ranh giới giữa việc “tham khảo” và “lệ thuộc” lại rất mong manh. Sự thật rất dễ tìm thấy khi bạn thấy những bài luận trơn tru nhưng từ nghĩa lại vô hồn không có sự mạch lạc, hay hay những chiến dịch truyền thông thiếu đi “điểm chạm” cảm xúc vì được tạo ra hoàn toàn từ những câu lệnh có sẵn. Khi mọi thứ đã có sẵn và lập trình ngay từ đầu “cần thì có” nên đành ra lại làm cho sự sáng tạo bị lão hóa dần chỉ vì sự ỉ lại vào “AI”.

Việc lạm dụng “AI” hóa vào việc học nhiều sẽ có thể làm mất đi cái tôi trong sự sáng tạo và tư duy cũng bị lão hóa. Bản thân mình thấy không ít các bạn học sinh hiện nay rơi vào cái bẫy của sự lười biếng. Khi mọi vấn đề, mọi câu hỏi khó đều có thể giải quyết trong tích tắc. Bài viết của chúng ta trở nên rập khuôn, thiếu đi cái “tôi” và những trải nghiệm thực tế mà chỉ con người mới có. Khi không còn thói quen phản biện, phân tích sâu, bộ não của chúng ta sẽ dần trở nên thụ động. Chúng ta biết kết quả, nhưng lại mù tịt về quá trình hình thành nên kết quả đó.

Từ góc độ của một độc giả trẻ, chúng mình cần hiểu rằng AI chỉ nên là ‘bàn đạp’ để vươn xa hơn, chứ không phải là ‘chiếc gậy’ khiến đôi chân tư duy trở nên bại liệt. Bởi suy cho cùng, giá trị thực sự của một sinh viên không nằm ở việc sở hữu đáp án đúng, mà ở bản lĩnh đối diện và giải quyết vấn đề bằng chính trí tuệ của mình.

“AI” không có lỗi, lỗi nằm ở cách chúng ta đối xử với nó. Thay vì coi AI là “máy làm bài hộ”, hãy coi nó là một người bạn đồng hành để phản biện ý tưởng. Một sinh viên bản lĩnh là người biết dùng trí tuệ nhân tạo để mở rộng giới hạn của bản thân, chứ không phải để thu hẹp năng lực của chính mình.

Trong thời đại hiện nay học tập suy cho cùng là một hành trình rèn luyện ý chí và tư duy. Đừng để những câu trả lời có sẵn tước đi niềm vui của sự khám phá và nỗ lực. Hãy nhớ rằng: AI có thể cho bạn đáp án, nhưng chỉ có sự nỗ lực tự thân mới cho bạn kiến thức.

Thành Danh (P.An Hội Tây, TP.HCM – thanhdanh1992@gmail.com)

——————–

Hãy tham gia thảo luận và cho biết suy nghĩ của bạn bằng cách gửi bài viết qua địa chỉ diendansvvov@gmail.com.

Tiêu đề thư ghi rõ: Bài viết tham gia diễn đàn “……”

Thời gian nhận bài từ ngày: 7/01/2026 – 15/01/2026.

Sự đóng góp của bạn sẽ làm cho diễn đàn trở nên phong phú và hữu ích hơn bao giờ hết. Rất mong nhận được những góc nhìn đa dạng từ phía bạn!

Trân trọng, Ban Biên tập Báo điện tử VOVC